GLM و Zhipu دقیقاً کدام سرویس هستند و کدام قرارداد بر شما حاکم است؟
GLM نام خانوادهٔ مدلهای زبانی بزرگ ساختهٔ شرکت Zhipu AI است؛ اما «مدل» خودش قرارداد ندارد. آنچه قرارداد دارد، پلتفرمی است که سرویس را ارائه میکند: پلتفرم بینالمللی z.ai که توسط شرکت سنگاپوری Jingsheng Hengxing Technology Pte. Ltd. اداره میشود، و پلتفرم داخلی چین یعنی bigmodel.cn که توافقنامهٔ کاربر آن از سوی Beijing Zhipu Huazhang Technology Co., Ltd. صادر شده است. بنابراین اولین تصمیم انطباق شما، شناسایی مسیر استفاده است.
برای توسعهدهندگان ایرانی که از طریق واسطههایی مثل APX24 به GLM وصل میشوند، دو لایهٔ قراردادی شکل میگیرد: قرارداد شما با APX24 (کلید sk-apx-... و قیمت تومانی) و قواعد ارائهدهندهٔ پایه که محصول نهایی باید به آنها هم وفادار بماند. این ساختار لایهلایه را در ادامهٔ مقاله با دیاگرام و مثال باز میکنیم؛ اما اصل «بدانید کدام سند حاکم است» سنگ بنای همهٔ تحلیلهاست.
| ویژگی | z.ai (نسخهٔ بینالمللی) | bigmodel.cn (نسخهٔ داخلی چین) |
|---|---|---|
| صادرکنندهٔ قرارداد | Jingsheng Hengxing Technology Pte. Ltd. — سنگاپور | Beijing Zhipu Huazhang Technology Co., Ltd. — چین |
| آخرین بهروزرسانی / تاریخ اثر | ۱۴ آوریل ۲۰۲۶ | ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ |
| سند ضمیمهٔ کاربران API | Additional Terms for API Services | 用户协议 + 服务协议 (توافقنامهٔ کاربر + قرارداد خدمات) |
| سقف مسئولیت | بیشترِ پرداختی ۶ ماه اخیر یا ۱۰۰ دلار (بخش IX) | سقف عددی مشخص ذکر نشده؛ سلب ضمانت گسترده در بخش ۸ |
| قانون حاکم / حل اختلاف | ارجاع صریح به قانون سنگاپور در بند حقوق اخلاقی (Copyright Act 2021)؛ بند حل اختلاف را در نسخهٔ فعلی ببینید | قانون جمهوری خلق چین؛ مرجع: دادگاه صالح محل Zhipu (بخش ۱۴) |
| قواعد کنترل صادرات | ممنوعیت دادههای ITAR/EAR، PHI/HIPAA، NPI/GLBA و COPPA برای استفاده در آمریکا (بخش III.11) | بخش ۱۲: منع ارائه به کشورها و اشخاص تحریمی و کاربرد نظامی یا نقض حقوق بشر |
نقشهٔ اسناد حقوقی GLM: چه چیزی را باید کجا بخوانید؟
در توS z.ai تصریح شده که مجموعهٔ «Terms» فقط متن اصلی نیست: سیاست حریم خصوصی، راهنماها، تفسیرها، اعلانها و هر محتوایی که در آینده منتشر شود بهعنوان «Platform Rules» جزء قرارداد شماست. یعنی یک تغییر در صفحهٔ اعلانها میتواند تعهد شما را عوض کند؛ پس نخواندن آنها دفاع حقوقی محسوب نمیشود.
If you are enterprises or developers using the API services (“API Services”) available on Z.ai, you are also subject to the Additional Terms for API Services (“Additional Terms”).
— Z.ai Terms of Use — بخش مقدمه (آخرین بهروزرسانی: ۱۴ آوریل ۲۰۲۶)
- 1
نهاد و نسخه را ثبت کنید
نام شرکت صادرکننده، تاریخ «Last Update» و شماره/تاریخ نسخه را در مستندات تیم ذخیره کنید؛ در اختلافات، اثبات اینکه کدام نسخه را پذیرفتهاید حیاتی است.
- 2
کلیدواژههای کلیدی را جستجو کنید
در متن دنبال این واژهها بگردید: ownership، train یا training، liability، termination، watermark یا identifier و resale. این شش واژه ۸۰ درصد ریسکهای رایج را پوشش میدهند.
- 3
سند ضمیمهٔ API را جداگانه باز کنید
برای کاربران API در z.ai، سند Additional Terms الزامی است؛ سیاست نگهداری داده و محدودیتهای اختصاصی API در آن تفصیل یافته است.
- 4
کانال اعلان تغییرات را فعال نگه دارید
ایمیل حساب را پایش کنید و هر سه ماه یکبار تاریخ «Last Update» را با نسخهٔ ذخیرهشده مقایسه کنید؛ طبق بخش XII توS z.ai تغییرات با اعلانِ حداقل ۳۰ روزه اعمال میشوند و ادامهٔ استفاده بهمنزلهٔ پذیرش است.
- توS عمومی z.ai — مبنای همهٔ استفادهها از پلتفرم بینالمللی.
- Additional Terms for API Services — الزامی برای شرکتها و توسعهدهندگان API.
- Privacy Policy z.ai — سرنوشت دادههای شخصی و محل ذخیرهسازی.
- 用户协议 (توافقنامهٔ کاربر) bigmodel.cn — مؤثر از ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ برای پلتفرم داخلی.
- 服务协议 (قرارداد خدمات) bigmodel.cn — قواعد شارژ، اعتبار آزمایشی و صورتحساب.
چه کسی مالک پرامپتها و خروجیهای GLM است؟
بخش IV توS z.ai صراحتاً میگوید: «شما همهٔ حقوق، عنوان و منافع پرامپتهای ارسالی و خروجیهایی که مخصوصاً به درخواست شما تولید و در پاسخ ارائه شدهاند را حفظ میکنید». این بند برای کسبوکارهای محتوایی حیاتی است: متن، کد و تصویری که محصول شما تولید میکند مالکیت متعارف دارد و میتوانید آن را در محصول خود بفروشید. اما دو محدودیت مهم کنار همین بند نشسته است.
محدودیت اول: سند صریحاً هشدار میدهد که خروجیها «ممکن است یکتا نباشند» و میتوانند با خروجی کاربران دیگر یکسان یا مشابه باشند؛ بنابراین حقوق شما در خروجی خاص، به خروجیهای درخواستی دیگران تسری ندارد. محدودیت دوم: خود مدل — پارامترها، الگوریتمها، کد و ساختار آن — مطابق بخش V مالکیت ارائهدهنده است؛ شما از مدل استفاده میکنید، مالک آن نمیشوید.
| دارایی | طبق توS z.ai (بینالمللی) | طبق توS bigmodel.cn (داخلی) |
|---|---|---|
| پرامپت شما | مالکیت با کاربر (بخش IV.4) | حق امتیاز نزد نویسندهٔ اصلی میماند (بخش ۷) |
| خروجی اختصاصی | مالکیت با کاربر؛ بدون انحصار بر خروجیهای مشابه | حفظ و استقلال داوری دربارهٔ حق نشر با کاربر |
| خود مدل (وزن، پارامتر، کد) | مالکیت ارائهدهنده (بخش V.1) | مالکیت Zhipu و دارندهٔ حقوق مرتبط |
| دادهٔ آپلودشده | جزو User Content؛ برای کاربر فردی لایسنس گسترده به سرویس داده میشود | «دادهٔ آپلودی کاربر» صراحتاً مال کاربر است؛ استفادهٔ غیرمجاز ممنوع (بخش ۳) |
| برند و علائم تجاری سرویس | استفاده بدون رضایت کتبی ممنوع (بخش V.2) | استفاده از «Zhipu»، «ChatGLM»، «CogView» و امثال آن بدون اجازه ممنوع (بخش ۳-۸) |
آیا Zhipu از دادههای شما برای آموزش مدل استفاده میکند؟
این مهمترین سؤال هر تیمی است که دادهٔ مشتریانش را به یک LLM میفرستد. پاسخ توS z.ai به دو گروه تفکیک میشود: برای «شرکتها و توسعهدهندگانی که از API استفاده میکنند» صراحتاً آمده که محتوای آنها برای توسعه یا بهبود سرویس استفاده نمیشود مگر اینکه صریحاً موافقت کنید؛ در مقابل، برای «کاربران فردی» حق پردازش هر User Content برای بهبود خدمات و توسعهٔ محصولات جدید — شامل بهکارگیری محتوای غیرشخصی در فناوری یادگیری ماشین — بهصورت پیشفرض رزرو شده است.
For enterprises and developers using API Services, we will not use your User Content for developing or improving Services unless you explicitly agree to such use.
— Z.ai Terms of Use — بخش IV، بند ۷
| مورد | پردازش محتوا برای بهبود سرویس | آموزش ML روی محتوای کاربر | ذخیرهسازی خارج از حوزهٔ کاربر | سند حاکم بر این سیاست |
|---|---|---|---|---|
| کاربر فردی z.ai | مجاز بهصورت پیشفرض (بخش IV.3 و IV.5) | مجاز برای محتوای غیرشخصی (بخش IV.3.a) | صریحاً پیشبینی شده است | توS عمومی z.ai |
| کاربر API در z.ai | ممنوع مگر با رضایت صریح (بخش IV.7) | ممنوع مگر با رضایت صریح | طبق جزئیات Additional Terms | توS + Additional Terms for API Services |
| کاربر bigmodel.cn | اجرای الزامات خدمات؛ استفادهٔ غیرمجاز ممنوع (بخش ۳) | فقط روی دادهٔ ناشناسشدهٔ غیرشخصی (بخش ۴) | — | 用户协议 + قوانین چین (生成式AI暂行办法) |
در سمت bigmodel.cn، بخش «دادهٔ آپلود و خروجی» تصریح میکند که دادهٔ آپلودی کاربر مال اوست و بهجز اجرای الزامات خدمات، استفادهٔ غیرمجاز یا افشا ندارد؛ استثناها هم محدود است به درخواست قانونی مراجع و توافق جداگانه با کاربر. اما همان سند اجازه میدهد دادههایی که پس از فرآیندهای فنی قابلبازشناسی به فرد نیستند، برای تحلیل، آمار و حتی «یادگیری ماشین و آموزش الگوریتم مدل» بهکار روند — چون دیگر شخصی محسوب نمیشوند.
آیا استفادهٔ تجاری از GLM مجاز است و تحت چه شرایطی؟
بخش مالکیت فکری توS bigmodel.cn تفکیک روشنی میسازد: قابلیتهای غیرپولی پلتفرم فقط برای «استفادهٔ شخصی، پژوهشی و غیرتجاری» است؛ در مقابل، با قابلیتهای پولی — یعنی همان API که بابتش هزینهٔ توکن میپردازید — استفادهٔ تجاری از مدل و خروجیهایش پس از پرداخت طبق قواعد محصول مجاز است. لایسنس اعطایی هم مشخص است: غیرانحصاری، غیرقابل انتقال، غیرقابل واگذاری مجدد و دارای مهلت. در سمت z.ai هم مبنای تجاری همان مالکیت خروجی توسط کاربر است، با این قید که مسئولیت ارائهٔ سرویس به اشخاص ثالث تماماً با شماست (بخش III.9).
- استفادهٔ تجاری فقط با قابلیتهای پولی مجاز است؛ قابلیتهای رایگان برای «استفادهٔ شخصی و پژوهشی» تعریف شدهاند (bigmodel.cn، بخش ۷).
- ادغام قانونی سرویس در محصول خودتان و ارائه به کاربران نهایی آن محصول، «بازفروش» محسوب نمیشود؛ اما اجاره، اشتراکگذاری حساب، واگذاری کلید، درگاه واسط و بستهبندی مجدد بدون رضایت کتبی ممنوع است (بخش ۳-۷).
- اگر به اشخاص ثالث سرویس میدهید، تمام حقوق، تعهدات و مسئولیتهای این ارائه با شماست و ارائهدهنده مسئول خسارت نیست (z.ai، بخش III.9).
- خروجیها باید بهعنوان محتوای تولیدی AI نشان داده شوند و نشانگرهای درجشدهٔ سرویس را حذف یا دستکاری نکنید (هر دو سند).
- منابع شارژ باید قانونی باشد؛ در z.ai حسابهای با منبع مالی مشکوک قابل قفلشدناند (بخش VII.5).
کدام استفادهها در شرایط استفاده GLM بهصراحت ممنوع هستند؟
هر دو سند یک فهرست ممنوعیت همپوشان دارند که خواندن آن را به «توصیهٔ اخلاقی» تقلیل ندهید؛ این بندها مبنای تعلیق حساباند. هستهٔ مشترک اینهاست: محتوای غیرقانونی، تبعیض و نفرتپراکنی، محتوای جنسی و خشونتآمیز، اطلاعات نادرست عمومی، نقض حریم خصوصی و دادههای شخصی دیگران، آسیب به کودکان، و ترغیب به خودآسیب. لایهٔ دوم مخصوص توسعهدهندگان است و همانجاست که معماری محصول شما تصمیم میگیرد.
- تصمیمگیری خودکار پرریسک: استفاده از سرویس برای «فعالیتهای تصمیمگیری» در حوزههایی مثل سلامت، آموزش، اعتبار و مدیریت زیرساخت حیاتی ممنوع است (z.ai، بخش III.6.a).
- جایگزین خدمات حرفهای: کاربرد بهجای پزشک، وکیل، خبرنگار یا مشاور سرمایهگذاری ممنوع است (z.ai، بخش III.6.b؛ bigmodel.cn هم سرویسهای نیازمند صلاحیت حرفهای — پزشکی، مالی، بیمه، اعتباری، آموزشی، حقوقی — را ممنوع کرده است).
- محتوای کمپین سیاسی: تولید محتوای مربوط به کمپینهای سیاسی ممنوع است (z.ai، بخش III.6.c).
- توسعهٔ مدل رقیب: استفاده از سرویس برای توسعه، آموزش یا بهبود الگوریتمها و مدلهایی که مستقیم یا غیرمستقیم با ارائهدهنده رقابت میکنند ممنوع است (z.ai، بخش III.4.f؛ متن مشابه در bigmodel.cn).
- دستکاری نشانگر: ادعای ساخت انسانی برای محتوای AI، حذف یا پنهانکردن نشانگرهای درجشده و رعایتنکردن الزام نشاندن خروجی ممنوع است (z.ai، بخش III.5).
- مهندسی معکوس و استخراج داده: اسکرپ، عصبانیکردن محدودیتها، استخراج پارامتر و کد سرویس ممنوع است (هر دو سند).
- تولید کد مخرب: استفاده از سرویس برای ساخت بدافزار ممنوع است (bigmodel.cn، بخش ۳-۴).
- بازفروش و واگذاری کلید: اجاره، اشتراکگذاری، واگذاری، بستهبندی مجدد و درگاه واسط بدون رضایت کتبی ممنوع است (bigmodel.cn، بخش ۳-۷).
مسئولیتها، سقف خسارت و قانون حاکم چگونه تعریف شدهاند؟
بخش سلب ضمانت هر دو سند با عبارت «AS IS و AS AVAILABLE» شروع میشود: هیچ تضمینی برای دقت، پیوستگی، امنیت، بینقص بودن یا تناسب با هدف خاص داده نمیشود و خروجی مدل بهعنوان مشاوره یا تصمیم تلقی نمیگردد. در bigmodel.cn حتی فهرست بلندی از عدمتضمینها آمده: از پاسخگویی ۱۰۰٪ و بیخطایی گرفته تا درک واقعی مدل از ورودی شما. در عمل یعنی خطای خروجی LLM را باید در لایهٔ خودتان مهار کنید: بازبینی انسانی، تست، محدودسازی اختیارات عاملها.
| موضوع | z.ai (بینالمللی) | bigmodel.cn (داخلی چین) |
|---|---|---|
| وضعیت سرویس | AS-IS / AS-AVAILABLE؛ سلب ضمانت کامل (بخش VIII) | عدمتضمین دقت، پیوستگی و امنیت؛ خروجی توصیه یا تصمیم نیست (بخش ۸) |
| سقف مسئولیت مالی | بیشترِ پرداختی ۶ ماه اخیر یا ۱۰۰ دلار (بخش IX.5) | سقف عددی صریح نیامده؛ خسارات مستقیم و غیرمستقیم بر اساس قانون حاکم |
| خسارات مستثنا | سود ازدسترفته، داده، اعتبار و هر خسارت تبعی | خسارات تبعی و تصادفی نیز بهطور عمومی مستثنا شدهاند |
| بازپرداخت | پرداختها غیرقابل استرداد مگر قانون اجباری (بخش VII.4) | عدم استرداد بهجز موارد خاص و خطای منسوب به Zhipu |
| قانون و مرجع | ارجاع به قانون سنگاپور در بند حقوق اخلاقی؛ بند حل اختلاف را در نسخهٔ فعلی ببینید | قانون جمهوری خلق چین؛ دادگاه صالح محل Zhipu (بخش ۱۴) |
| مسئولیت کلید لو رفته | تمام هزینهها و خسارتها با کاربر (بخش II) | مسئولیت نگهداری حساب با کاربر؛ ضمانت اجرای تخلف در بخش ۱۳ |
تعلیق، فسخ و تغییرات قرارداد چه قواعدی دارد؟
توS z.ai دو دستهٔ فسخ را تعریف میکند. فسخ از سوی شما: بستن حساب، توقف استفاده همراه با رد صریح تغییرات، یا اعلام قطع استفاده و احراز شرایط فسخ. فسخ از سوی سرویس: نقض توافقنامه، غیرقابلتماس شدن اطلاعات تماس تا سه روز کاری پس از اطلاع، اطلاعات ثبتنامی جعلی، رد صریح نسخهٔ جدید توS، انتشار محتوای غیرقانونی یا نقض جدی حقوق دیگران، و «هر دلیل موجه دیگر» — بندهای باز که عملاً حق قضاوت گستردهای به سرویس میدهد. در حالت تعلیق هم بند II میگوید با «نظر انحصاری» سرویسدهنده در صورت تخلف، دسترسی محدود، معلق یا قطع میشود.
- 1
خروج تمیز دادهها
دادههای آپلودی را خودتان حذف کنید؛ در bigmodel.cn پس از حذف یا پایان سرویس، داده در دورهٔ بافری نگهداری و سپس با نسخههای پشتیبان پاک میشود و سرویس تعهدی به بازگرداندن دادهٔ حذفشده ندارد.
- 2
بستن حساب و لغو کلیدها
حساب را از پنل ببندید و همهٔ کلیدهای API را باطل کنید تا مصرف اتری ادامه پیدا نکند؛ یادآوری: بسته به سند، مبلغهای پرداختی غیرقابل استردادند.
- 3
ثبت رد صریح تغییرات (در صورت مخالفت)
اگر نسخهٔ جدید توS را قبول ندارید، طبق توS باید بهصورت کتبی اعلام و استفاده را بلافاصله قطع کنید؛ ادامهٔ استفاده پس از اعلان، پذیرش تلقی میشود.
یک تفاوت عملی مهم: در bigmodel.cn اگر دادهای آپلود کرده باشید، پس از حذف یا پایان سرویس، سند تعهدی به بازگرداندن یا نگهداری بلندمدت داده ندارد و فقط میتواند نسخهٔ ناشناسشدهٔ اطلاعات شما را برای تکالیف قانونی حفظ کند. پس بکاپگیری مستقل از دادههای حیاتی، پیش از هر تصمیم فسخ یا مهاجرت، عادت اجباری تیمهاست.
چطور با کلید APX24 از GLM استفاده کنیم و همزمان به توS پایبند بمانیم؟
مسیر عملی برای مخاطب فارسیزبان، استفاده از GLM از طریق APX24 است: یک endpoint سازگار با OpenAI در آدرس api.apx24.ir، احراز هویت Bearer با کلید sk-apx-... و قیمت تومانی. دو نمونهٔ زیر هم درخواست و هم پاسخ کامل را نشان میدهند و در همان قالب، عادتهای انطباقی (خواندن کلید از محیط، نشاندن خروجی AI) را تمرین میکنند. کدها برای API نسخهٔ v1 سازگار با OpenAI نوشته شدهاند.
چکلیست انطباق عملی: مثال حلشده، کاربرد واقعی و خودآزمایی نهایی
- مسیر استفاده مشخص شده و سند حاکم (z.ai / bigmodel.cn / واسطه) بایگانی شده است.
- کاربرد محصول با فهرست ممنوعیتها (تصمیمگیری پرریسک، خدمات حرفهای، محتوای ممنوع) تطبیق داده شده.
- مسیر دادهها بر اساس نقش کاربر (API یا فردی) ارزیابی و رضایتهای لازم مستند شده است.
- برچسب محتوای AI در رابط کاربری/متادیتای خروجی اعمال شده و نشانگرهای سرویس دستکاری نمیشوند.
- کلیدها از متغیر محیطی میآیند، چرخش دورهای دارند و در مخزن کد ثبت نشدهاند.
- سقف مسئولیت و وضعیت AS-IS در ارزیابی ریسک محصول لحاظ شده و بازبینی انسانی برای خروجیهای حساس وجود دارد.
- پایش تغییرات توS (تاریخ Last Update و اعلانهای ایمیل) وظیفهٔ مشخصی دارد.
- برای مهاجرت یا فسخ، بکاپ مستقل دادهها و مسیر خروج تمیز آزمایش شده است.




